Infinitive ConstructionsKonstrukcje bezokolicznikowe
Whenever two verbs share a clause — a modal plus a main verb, or a verb plus a dependent action — the second one goes to the infinitive and moves to the end of the clause. The only real question is whether that infinitive needs zu in front of it or not.
Example: Ich versuche, früh aufzustehen. (I’m trying to get up early.)
Bare infinitive (no zu)
Used after modal verbs (können, müssen, wollen, dürfen, sollen, mögen)
and a small set of others, including gehen, lassen, sehen, and hören:
Ich kann gut schwimmen.
Er geht jeden Tag laufen.zu + Infinitiv
Used after most other verbs (versuchen, hoffen, planen, vergessen, beginnen, aufhören…) and after adjective/noun constructions like Es ist wichtig, … zu …:
Ich habe keine Zeit, dich zu besuchen.
Es ist wichtig, viel Wasser zu trinken.There's no shortcut for which verbs take zu and which don't — it has to be learned per verb, but the bare-infinitive list (modals + gehen/lassen/sehen/hören/helfen) is short and closed, while the zu-list is everything else. When in doubt, zu is the safer default.
Separable verbs: zu goes in the middle
For separable-prefix verbs, zu is inserted between the prefix and the
stem, written as one word — not before the whole verb:
| Infinitive | Prefix + zu + stem | Example |
|---|---|---|
| aufstehen | aufzustehen | Ich versuche, früh aufzustehen. |
| abschliessen | abzuschliessen | Sie vergisst, die Tür abzuschliessen. |
| ausschalten | auszuschalten | Er hat vergessen, den Herd auszuschalten. |
um…zu, ohne…zu, (an)statt…zu
These three constructions always take zu + infinitive at the end of their
own clause, and each expresses a different relationship to the main clause:
| Construction | Meaning | Example |
|---|---|---|
| um...zu | in order to | Um Deutsch gut zu sprechen, musst du viel üben. |
| ohne...zu | without (doing) | Er ging, ohne sich zu verabschieden. |
| (an)statt...zu | instead of (doing) | Sie las ein Buch, anstatt fernzusehen. |
damit vs. um…zu: same subject or different?
um…zu can only be used when the subject of the purpose clause is identical to the subject of the main clause — the infinitive has no subject of its own, so it silently borrows the main clause’s. As soon as the two actions belong to different people (or things), um…zu is grammatically impossible, and you need damit instead: a full subordinating conjunction with its own conjugated verb, sending that verb to the end of its clause exactly like weil or dass.
| Construction | When to use | Example |
|---|---|---|
| um...zu | same subject in both clauses | Ich lerne Deutsch, um in Deutschland zu arbeiten. (ich learns, ich works) |
| damit | different subjects in the two clauses | Ich helfe dir, damit du die Prüfung bestehst. (ich helps, du passes) |
damit also works when the subjects are the same, but um...zu never works when they differ — so damit is the safe default whenever you're unsure, and um...zu is just the more compact option for the same-subject case.
Common mistakes
- Ich kann zu schwimmen.Ich kann schwimmen. — modal verbs always take the bare infinitive; adding zu after a modal is never correct.
- Ich versuche zu aufstehen früh.Ich versuche, früh aufzustehen. — for separable verbs, zu is fused inside the word (auf-zu-stehen), not placed in front of it, and the infinitive still goes to the end.
- Er geht zu laufen jeden Tag.Er geht jeden Tag laufen. — gehen is one of the small group (like lassen, sehen, hören) that takes a bare infinitive, not zu.
- Ich helfe dir, um die Prüfung zu bestehen.Ich helfe dir, damit du die Prüfung bestehst. — um...zu would silently claim "ich" is the one passing the exam; since it's actually "du," damit with its own conjugated verb is required.
Quick test: try slotting zu right before the final verb. If it sounds wrong, the verb almost certainly belongs to the short, closed bare-infinitive group (modals, plus gehen, lassen, sehen, hören). If zu sounds fine — or the verb is separable, in which case zu fuses inside it — you’re in the much larger zu-infinitive group, which covers everything else.
Zawsze, gdy dwa czasowniki dzielą jedno zdanie — czasownik modalny plus czasownik główny, albo czasownik plus zależna czynność — ten drugi przechodzi w bezokolicznik i przesuwa się na koniec zdania. Jedyne prawdziwe pytanie brzmi, czy ten bezokolicznik potrzebuje przed sobą zu, czy nie.
Goły bezokolicznik (bez zu)
Używany po czasownikach modalnych (können, müssen, wollen, dürfen,
sollen, mögen) oraz małej grupie innych, w tym gehen, lassen, sehen
i hören:
Ich kann gut schwimmen.
Er geht jeden Tag laufen.zu + Infinitiv
Używane po większości pozostałych czasowników (versuchen, hoffen, planen, vergessen, beginnen, aufhören…) i po konstrukcjach z przymiotnikiem/rzeczownikiem typu Es ist wichtig, … zu …:
Ich habe keine Zeit, dich zu besuchen.
Es ist wichtig, viel Wasser zu trinken.Nie ma skrótu, które czasowniki przyjmują zu, a które nie — trzeba się tego nauczyć dla każdego czasownika osobno, ale lista czasowników z gołym bezokolicznikiem (modalne + gehen/lassen/sehen/hören/helfen) jest krótka i zamknięta, podczas gdy lista z zu to wszystko inne. W razie wątpliwości zu jest bezpieczniejszym domyślnym wyborem.
Czasowniki rozdzielne: zu wchodzi w środek
Dla czasowników z przedrostkiem rozdzielnym zu wstawia się między
przedrostek a temat, zapisane jako jedno słowo — nie przed całym
czasownikiem:
| Bezokolicznik | Przedrostek + zu + temat | Przykład |
|---|---|---|
| aufstehen | aufzustehen | Ich versuche, früh aufzustehen. |
| abschliessen | abzuschliessen | Sie vergisst, die Tür abzuschliessen. |
| ausschalten | auszuschalten | Er hat vergessen, den Herd auszuschalten. |
um…zu, ohne…zu, (an)statt…zu
Te trzy konstrukcje zawsze przyjmują zu + bezokolicznik na końcu swojego
własnego zdania podrzędnego, a każda wyraża inny związek ze zdaniem głównym:
| Konstrukcja | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| um...zu | żeby, w celu | Um Deutsch gut zu sprechen, musst du viel üben. |
| ohne...zu | bez robienia czegoś | Er ging, ohne sich zu verabschieden. |
| (an)statt...zu | zamiast robienia czegoś | Sie las ein Buch, anstatt fernzusehen. |
damit kontra um…zu: ten sam podmiot czy inny?
um…zu można użyć tylko wtedy, gdy podmiot zdania celu jest identyczny z podmiotem zdania głównego — bezokolicznik nie ma własnego podmiotu, więc po cichu “pożycza” go ze zdania głównego. Gdy tylko obie czynności należą do różnych osób (albo rzeczy), um…zu jest gramatycznie niemożliwe i potrzebny jest damit: pełny spójnik podrzędny z własnym odmienionym czasownikiem, wysyłający ten czasownik na koniec zdania dokładnie tak jak weil czy dass.
| Konstrukcja | Kiedy używać | Przykład |
|---|---|---|
| um...zu | ten sam podmiot w obu zdaniach | Ich lerne Deutsch, um in Deutschland zu arbeiten. (ich uczy się, ich pracuje) |
| damit | różne podmioty w obu zdaniach | Ich helfe dir, damit du die Prüfung bestehst. (ich pomaga, du zdaje) |
damit działa też wtedy, gdy podmioty są takie same, ale um...zu nigdy nie działa, gdy się różnią — więc damit jest bezpiecznym domyślnym wyborem, gdy nie jesteś pewien/pewna, a um...zu to po prostu bardziej zwarta opcja dla przypadku tego samego podmiotu.
Częste błędy
- Ich kann zu schwimmen.Ich kann schwimmen. — czasowniki modalne zawsze przyjmują goły bezokolicznik; dodanie zu po czasowniku modalnym nigdy nie jest poprawne.
- Ich versuche zu aufstehen früh.Ich versuche, früh aufzustehen. — w czasownikach rozdzielnych zu jest wtopione wewnątrz słowa (auf-zu-stehen), a nie umieszczone przed nim, a bezokolicznik nadal idzie na koniec.
- Er geht zu laufen jeden Tag.Er geht jeden Tag laufen. — gehen należy do małej grupy (jak lassen, sehen, hören), która przyjmuje goły bezokolicznik, nie zu.
- Ich helfe dir, um die Prüfung zu bestehen.Ich helfe dir, damit du die Prüfung bestehst. — um...zu po cichu twierdziłoby, że to "ich" zdaje egzamin; skoro to naprawdę "du", potrzebny jest damit z własnym odmienionym czasownikiem.
1. Fill in the blanks1. Uzupełnij luki
Fill in the correct form of the verb given in parentheses.
Uzupełnij poprawną formą czasownika podanego w nawiasie.
0 / 26 answeredodpowiedzi
- 1.Ich versuche, früh .(aufstehen)
- 2.Er hofft, die Prüfung .(bestehen)
- 3.Wir haben vor, nach Spanien .(fahren)
- 4.Ich kann gut .(schwimmen)
- 5.Sie vergisst oft, die Tür .(abschliessen)
- 6.Es ist wichtig, viel Wasser .(trinken)
- 7.Er geht jeden Tag .(laufen)
- 8.Ich habe keine Zeit, dich .(besuchen)
- 9.Du solltest aufhören, so viel .(rauchen)
- 10.Um Deutsch gut , musst du viel üben.(sprechen)
- 11.Ich habe Lust, ins Kino .(gehen)
- 12.Er lässt mich seine Wohnung .(benutzen)
- 13.Er hat vergessen, den Herd .(ausschalten)
- 14.Ich freue mich, dich .(sehen)
- 15.Lass mich das !(machen)
- 16.Ich lerne jeden Tag, die Prüfung zu bestehen. (same subject — in order to)(um, since ich...ich share the same subject)
- 17.Ich gebe dir das Buch, du es liest. (different subject — so that)(damit — ich gives, but du reads: two different subjects)
- 18.Sie ruft mich an, ich Bescheid weiss. (different subject — so that)(damit — sie ruft an, ich weiss Bescheid)
- 19.Er arbeitet viel, genug Geld zu verdienen. (same subject — in order to)(um, same subject er...er)
- 20.Wir öffnen das Fenster, es kühler wird. (different subject — so that)(damit — es is a different subject from wir)
- 21.Sie liest ein Buch, fernzusehen.(anstatt...zu (instead of watching TV))
- 22.Er hat beschlossen, die Stelle .(annehmen)
- 23.Du musst aufpassen, nicht zu spät .(kommen)
- 24.Wir haben uns entschieden, .(umziehen)
- 25.Ich habe beschlossen, mehr Sport .(treiben)
- 26.Sie ging, etwas zu sagen.(ohne...zu (without saying anything))
2. Multiple choice2. Wybór wielokrotny
Choose the correct form to complete each sentence.
Wybierz poprawną formę, aby uzupełnić każde zdanie.
0 / 21 answeredodpowiedzi
1.Ich kann gut ___.(schwimmen)
2.Ich habe keine Zeit, dich ___.(besuchen)
3.Er geht jeden Tag ___.(laufen)
4.Sie vergisst oft, die Tür ___.(abschliessen)
5.Es ist wichtig, viel Wasser ___.(trinken)
6.Ich versuche, früh ___.(aufstehen)
7.Wir haben vor, nach Spanien ___.(fahren)
8.Du solltest aufhören, so viel ___.(rauchen)
9.Er hat vergessen, den Herd ___.(ausschalten)
10.Ich freue mich, dich ___.(sehen)
11.Lass mich das ___!(machen)
12.Er hilft mir, das Auto ___.(reparieren)
13.Ich lerne Deutsch, ___ in Deutschland zu arbeiten.(same subject → um...zu)
14.Ich helfe dir, ___ du die Prüfung bestehst.(different subjects → damit)
15.Er spricht langsam, ___ wir ihn verstehen.(different subjects (er / wir) → damit)
16.Sie übt jeden Tag, ___ besser Klavier zu spielen.(same subject → um...zu)
17.Sie liest ein Buch, ___ fernzusehen.(instead of watching TV)
18.Er hat beschlossen, die Stelle ___.(annehmen)
19.Wir haben uns entschieden, ___.(umziehen)
20.Ich habe beschlossen, mehr Sport ___.(treiben)
21.Sie ging, ___ etwas zu sagen.(without saying anything)
3. Build the sentence3. Zbuduj zdanie
Click the words in the right order to build a correct German sentence.
Kliknij słowa we właściwej kolejności, aby zbudować poprawne niemieckie zdanie.
0 / 18 answeredodpowiedzi
1.I can swim well.
2.I have no time to visit you.
3.I try to get up early.
4.It is important to drink a lot of water.
5.In order to speak German well, you have to practice a lot.
6.He left without saying goodbye.
7.We plan to travel to Spain.
8.He forgot to turn off the stove.
9.I'm looking forward to seeing you.
10.Let me do that!
11.I learn German in order to work in Germany.
12.I am helping you so that you pass the exam.
13.He speaks slowly so that we understand him.
14.She reads a book instead of watching TV.
15.He decided to take the job.
16.You have to be careful not to be too late.
17.We have decided to move.
18.She left without saying anything.
4. Translate into German4. Przetłumacz na niemiecki
Write your own translation, then reveal a model answer and grade yourself honestly — German often allows more than one correct word order.
Napisz własne tłumaczenie, następnie odsłoń przykładową odpowiedź i szczerze oceń siebie — niemiecki często dopuszcza więcej niż jeden poprawny szyk zdania.
0 / 21 self-checkedsprawdzonych
1.I can swim well.
2.She often forgets to lock the door.
3.You should stop smoking so much.
4.He goes jogging every day.
5.I have no time to visit you.
6.It is important to drink a lot of water.
7.In order to speak German well, you have to practice a lot.
8.He left without saying goodbye.
9.He forgot to turn off the stove.
10.I'm looking forward to seeing you.
11.Let me do that!
12.He helps me repair the car.
13.I am learning German in order to work in Germany.
14.I am helping you so that you pass the exam.
15.She calls me so that I know.
16.We open the window so that it gets cooler.
17.She reads a book instead of watching TV.
18.He decided to take the job.
19.You have to be careful not to be too late.
20.We have decided to move.
21.She left without saying anything.